المیرا شاعری؛ حامد رامیار؛ شیما مینائی
چکیده
زمینه و هدف: این پژوهش با هدف شناخت عوامل اثرگذار بر کیفیت آب زیرزمینی مشهد، تأثیر کاربری اراضی و موقعیت جغرافیایی بر شاخصهای فیزیکوشیمیایی، آلایندههای معدنی و آلودگیهای آلی بررسی شده و بر اهمیت برنامهریزی پایدار و حفاظت از منابع آبی تأکید شده است.مواد و روشها: این پژوهش در فصل پاییز ۱۴۰۳ در مناطق مختلف شهر مشهد انجام شد. آزمایش ...
بیشتر
زمینه و هدف: این پژوهش با هدف شناخت عوامل اثرگذار بر کیفیت آب زیرزمینی مشهد، تأثیر کاربری اراضی و موقعیت جغرافیایی بر شاخصهای فیزیکوشیمیایی، آلایندههای معدنی و آلودگیهای آلی بررسی شده و بر اهمیت برنامهریزی پایدار و حفاظت از منابع آبی تأکید شده است.مواد و روشها: این پژوهش در فصل پاییز ۱۴۰۳ در مناطق مختلف شهر مشهد انجام شد. آزمایش بهصورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار شامل دو فاکتور نوع کاربری اراضی (شهری–مسکونی، صنعتی، کشاورزی و مختلط (ترکیب چند کاربری)) و موقعیت مکانی (شمال، جنوب، شرق و غرب مشهد) اجرا گردید.یافتهها: در این مطالعه ویژگیهای فیزیکوشیمیایی و شاخصهای آلودگی آبهای زیرزمینی مشهد بر اساس نوع کاربری و موقعیت جغرافیایی بررسی شد. در شمال مشهد، آب صنعتی بیشترین اسیدیته (8/2) و هدایت الکتریکی (1/2 دسیزیمنس بر متر) را داشت، در حالیکه آب کشاورزی کمترین اسیدیته (6/82) و بیشترین بیکربنات (248 میلیگرم در لیتر) و نیترات (44/8 میلیگرم در لیتر) را نشان داد. در جنوب، کاربری کشاورزی بیشترین اسیدیته (7/6)، هدایت الکتریکی (1/91 دسیزیمنس بر متر) و سولفات (156 میلیگرم در لیتر) را داشت؛ همچنین بالاترین نیترات در مختلط (45 میلیگرم در لیتر) و بیشترین فسفات در کشاورزی (1/37 میلیگرم در لیتر) ثبت شد. در غرب، بالاترین هدایت الکتریکی (1/74 دسیزیمنس بر متر) و فسفات (2/15 میلیگرم در لیتر) در کاربری صنعتی مشاهده شد و بیشترین بیکربنات (0/88 میلیگرم در لیتر) و نیتریت (0/88 میلیگرم در لیتر) مربوط به شهری و مختلط بود. در شرق، کاربری مختلط بالاترین اسیدیته (8/45) و هدایت الکتریکی (1/89 دسیزیمنس بر متر) را داشت؛ بیشترین نیترات (44/2 میلیگرم در لیتر) و آمونیوم (2/90 میلیگرم در لیتر) نیز در مختلط و کشاورزی دیده شد. نتیجهگیری: بهطور کلی، کیفیت آب در مشهد بسته به نوع کاربری (کشاورزی، صنعتی، شهری و مختلط) متفاوت است؛ مناطق صنعتی معمولاً دارای اسیدیته و فلزات سنگین بالاتری هستند، در حالیکه مناطق کشاورزی و مختلط بیشترین مقادیر مواد مغذی و آلایندههای غیر فلزی را نشان میدهند.
ابراهیم یزدانی؛ سکینه شکوهیان؛ غلامرضا موسوی
چکیده
زمینه و هدف: فیلتر سیگار از پسماندهای خطرناک شهری بوده و هدف این مطالعه، بررسی فرآیند کربونیزاسیون هیدروترمال برای تولید هیدروچار با بیشترین ارزش حرارتی و بازده جرمی از این پسماند بوده است.مواد و روشها: فرآیند کربونیزاسیون هیدروترمال در راکتور بسته و با استفاده از طراحی آزمایش سطح-پاسخ روی فیلترهای سیگار انجام شد. اثر متغیرهای ...
بیشتر
زمینه و هدف: فیلتر سیگار از پسماندهای خطرناک شهری بوده و هدف این مطالعه، بررسی فرآیند کربونیزاسیون هیدروترمال برای تولید هیدروچار با بیشترین ارزش حرارتی و بازده جرمی از این پسماند بوده است.مواد و روشها: فرآیند کربونیزاسیون هیدروترمال در راکتور بسته و با استفاده از طراحی آزمایش سطح-پاسخ روی فیلترهای سیگار انجام شد. اثر متغیرهای مستقل دما (300-180 درجه سانتیگراد)، زمان واکنش (360-30 دقیقه) و نسبت مایع-به-جامد (۱:۱ تا 1:10) بر ارزش حرارتی و بازده جرمی بررسی گردید. هیدروچار تولیدی با آنالیزهای CHNSO، BET،SEM و FTIR بررسی شد.یافتهها: نتایج نشان داد که مدل درجه دوم با R2 0/9911 و 0/9893 بهترتیب با دادههای ارزش حرارتی و بازده جرمی برازش دارد. تحلیل واریانس نیز معناداری اثر متغیرهای مستقل و برخی برهمکنشها را تأیید و شرایط بهینه برای حداکثر ارزش حرارتی (28/75 مگاژول بر کیلوگرم) و بازده جرمی (74/91 درصد) در دمای ۲۳۲ درجه سانتیگراد، زمان ۹۷ دقیقه و نسبت مایع-به-جامد 1:3 بهدست آمد. سطح ویژه هیدروچار (10/11 مترمربع بر گرم) نسبت به ماده اولیه (18/64 مترمربع بر گرم) کاهش و طیف FTIR افزایش شدید باند هیدروکسیل (O-H) در محدوده 3200-3700 بر سانتیمتر و پایداری نسبی گروههای کربونیل (C=O) و آلکیل (C-H) را نشان داد. نسبتهای اتمی H/C در هیدروچار از 2/23 به 1/13 و O/C نیز از 0/57 به 0/41 تغییر و بر طبق نمودار ونکرولن در منطقه سوختهای با بلوغ کربنی بالاتر رسید.نتیجهگیری: نتایج نشان داد که فرآیند کربونیزاسیون هیدروترمال میتواند بهطور مؤثری پسماند فیلتر سیگار را به هیدروچار با کیفیت سوختی مناسب تبدیل کند.
خوشناز پاینده؛ مهدی فروزانفر؛ محمد ولایت زاده
چکیده
زمینه و هدف: یکی از آلاینده های خطرناک موجود در خاک فلزات سنگین میباشند که میتوانند برای محصولات کشاورزی مشکلاتی را ایجاد کنند. این تحقیق با هدف ارزیابی فلزات سنگین در خاک های مزارع کشاورزی شهر حمیدیه در شمال غرب کلانشهر اهواز در سال 1403 انجام شد.مواد و روش ها: نمونه برداری در فصل پاییز از 4 مزرعه کشاورزی با تکرار 20 نمونه انجام ...
بیشتر
زمینه و هدف: یکی از آلاینده های خطرناک موجود در خاک فلزات سنگین میباشند که میتوانند برای محصولات کشاورزی مشکلاتی را ایجاد کنند. این تحقیق با هدف ارزیابی فلزات سنگین در خاک های مزارع کشاورزی شهر حمیدیه در شمال غرب کلانشهر اهواز در سال 1403 انجام شد.مواد و روش ها: نمونه برداری در فصل پاییز از 4 مزرعه کشاورزی با تکرار 20 نمونه انجام شد. در این تحقیق فلزات سنگین در خاک با استفاده از دستگاه جذب اتمی ـ پلاسما ICP-AES مدل Varian 710-ES ساخت شرکت اجیلنت آمریکا اندازهگیری شدند. ارزیابی خطر سلامت و دو مدل جنگل تصادفی و رگرسیون بردار پشتیبان فلزات سنگین خاک انجام شد.یافته ها: میانگین غلظت کادمیوم، سرب، آرسنیک، مس، روی و کروم بهترتیب 0/58، 76، 1/46، 34/25، 174/42 و 68/95 میلی گرم بر کیلوگرم بهدست آمد. میانگین فاکتور آلودگی، درجه آلودگی، درجه آلودگی اصلاح شده، شاخص بار آلودگی، شاخص آلودگی نمرو و شاخص خطر زیستی فلزات سنگین 1/12، 16/05، 2/67، 1/49، 3/34 و 130/99 بود. بالاترین شاخص خطر سرطان زایی و شاخص خطر غیرسرطان زایی مربوط کروم برای کودکان 5-10×2/72 و 1-10×2/39 بهدست آمد. سرب نیز بالاترین شاخص خطر غیرسرطان زایی (1-10×2/77) را برای دستگاه گوارش کودکان داشت. نتیجه گیری: نتایج فلزات سنگین در خاک مزارع کشاورزی شهر حمیدیه نشان داد که این آلاینده ها تأثیر بالایی بر خاک داشته و باعث آلودگی متوسط تا زیاد شدند، زیرا مقدار شاخص بار آلودگی عناصر مورد مطالعه بالاتر از 1 بهدست آمده است. ارزیابی شاخص خطر غیرسرطان زایی و شاخص خطر سرطان زایی نشان داد که کادمیوم، سرب، آرسنیک، مس، روی و کروم برای سلامتی انسان مشکلی ایجاد نمیکنند.
سمیه رحیمی مقدم؛ فاطمه مهرافشان؛ محمد نورمحمدی؛ ساناز رحیم آبادی
چکیده
زمینه و هدف: مواجهه با میدانهای الکترومغناطیسی (EMFs) بهدلیل اثرات بالقوه بر سلامت، مورد توجه قرار گرفته است. هدف این مطالعه بررسی تأثیر مواجهه با میدانهای مغناطیسی ایستا (SMFs) بر کیفیت خواب کارگران بود. مواد و روش ها: در این مطالعه، ۱۸۵ نفر شرکت کردند. میزان مواجهه با میدان مغناطیسی با استفاده از دستگاه اندازهگیری و کیفیت خواب ...
بیشتر
زمینه و هدف: مواجهه با میدانهای الکترومغناطیسی (EMFs) بهدلیل اثرات بالقوه بر سلامت، مورد توجه قرار گرفته است. هدف این مطالعه بررسی تأثیر مواجهه با میدانهای مغناطیسی ایستا (SMFs) بر کیفیت خواب کارگران بود. مواد و روش ها: در این مطالعه، ۱۸۵ نفر شرکت کردند. میزان مواجهه با میدان مغناطیسی با استفاده از دستگاه اندازهگیری و کیفیت خواب با پرسشنامه کیفیت خواب پیتسبورگ (PSQI) ارزیابی شد. یافتهها: میانگین میدان مغناطیسی ایستا 22/65 میلیتسلا اندازهگیری شد. 46/48 درصد از شرکتکنندگان کیفیت خواب نامطلوب و 53/52 درصد کیفیت خواب مطلوب گزارش دادند. با افزایش هر یک سال سن، احتمال داشتن کیفیت خواب ضعیف 0/32 واحد و با افزایش هر ۱ میلیتسلا مواجهه با میدان مغناطیسی، احتمال کیفیت خواب ضعیف 0/16 واحد افزایش مییابد. یافتهها نشان میدهند که حتی مواجهه با میدانهای مغناطیسی در محدوده مجاز نیز ممکن است به کیفیت خواب ضعیف منجر شود و با افزایش مواجهه با میدان مغناطیسی، احتمال تجربه کیفیت خواب ضعیف نیز افزایش مییابد. نتیجهگیری: گزارش خلاصه سیاستی حاضر به معرفی و پیشنهاد گزینه های سیاستی بهصورت اولویتهای کوتاهمدت، میانمدت و بلندمدت جهت مدیریت مواجهه با میدانهای مغناطیسی در محیطهای کاری پرداخته است. در اولویتهای کوتاهمدت بر آموزش و آگاهسازی کارگران و مدیران و همچنین پایش مستمر سطح میدان مغناطیسی تأکید شده است. در سطح میانمدت، توسعه پژوهشهای علمی درباره اثرات سلامتمحور این میدانها و تقویت اقدامات پیشگیرانه نظیر مشاوره و خودمراقبتی توصیه میشود. در بلندمدت، بر لزوم همکاری نهادهای دولتی و غیردولتی برای تدوین دستورالعملهای ایمنی و بهبود شرایط کاری تأکید شده است.
ناهید حاجب؛ طلیعه عبدالخانی نژاد؛ غفور نوریان
چکیده
زمینه و هدف: صنعت پتروشیمی پلیاستایرن یکی از صنایع پرمصرف انرژی و تولیدکننده آلایندههای هوا و پساب صنعتی است. ضرورت پایش بلادرنگ بهدلیل حساسیت بالای آلایندههای ناشی از فرآیند تولید پلیاستایرن، نیاز به کنترل فوری و دقیق وجود دارد. این پژوهش به بررسی عملکرد سامانه پایش آنلاین آلایندهها و تلفیق آن با سیستم خود اظهاری در شرکت ...
بیشتر
زمینه و هدف: صنعت پتروشیمی پلیاستایرن یکی از صنایع پرمصرف انرژی و تولیدکننده آلایندههای هوا و پساب صنعتی است. ضرورت پایش بلادرنگ بهدلیل حساسیت بالای آلایندههای ناشی از فرآیند تولید پلیاستایرن، نیاز به کنترل فوری و دقیق وجود دارد. این پژوهش به بررسی عملکرد سامانه پایش آنلاین آلایندهها و تلفیق آن با سیستم خود اظهاری در شرکت پتروشیمی پلیاستایرن انتخاب میپردازد. مواد و روشها: دادههای مورد نیاز از طریق نمونهبرداری از گازهای خروجی دودکشها و مقایسه با خروجی سامانه پایش آنلاین گردآوری شد. پارامترهای کلیدی آلایندگی شامل منواکسیدکربن، اکسیژن و دبی جریان، اکسیژن و نرخ جریان، مطابق با استانداردهای زیستمحیطی (مانند مقررات زیستمحیطی سازمان بهداشت جهانی و ملی) ارزیابی شدند.یافتهها: نتایج، دقت و قابلیت اطمینان سامانه پایش آنلاین را تأیید نمود. تحلیل دادهها نشان داد که سامانهی مذکور توانایی شناسایی تغییرات در کارایی احتراق و سطوح آلایندگی را دارا است. همچنین، امکان پایش شرایط عملیاتی مختلف از طریق این سامانه بهخوبی میسر گردید. یافتهها حاکی از آن است که پیادهسازی و تلفیق سامانه پایش آنلاین با فرآیند خوداظهاری، راهبردی کلیدی برای دستیابی به مدیریت زیستمحیطی اثربخش، بهبود مستمر فرآیندها و حرکت در مسیر توسعه پایدار است.نتیجهگیری: پژوهش حاضر نشان داد که سامانه پایش آنلاین آلایندهها در کنار سیستم خوداظهاری میتواند بهعنوان یک رویکرد ترکیبی مؤثر در مدیریت زیستمحیطی صنایع پتروشیمی عمل کند. نتایج تحلیلها بیانگر آن است که این تلفیق نهتنها موجب افزایش دقت و شفافیت در پایش بلادرنگ آلایندهها میشود، بلکه زمینه را برای بهینهسازی فرآیندهای عملیاتی و کاهش هزینههای زیستمحیطی فراهم میآورد.
افسانه اسماعیلی نصرآبادی؛ ضیاءالدین بنیادی
چکیده
زمینه و هدف: میکروپلاستیکها، ذرات پلاستیکی کوچکتر از ۵ میلیمتر، به یکی از چالشهای پنهان و مهم در امنیت غذایی تبدیل شدهاند. این ذرات میتوانند از طریق نمک، آب آشامیدنی، غذاهای فرآوریشده، محصولات کشاورزی و آبزیان وارد زنجیرهی غذایی انسان شوند و علاوه بر اثرات فیزیکی، آلایندههایی مانند فلزات سنگین، ترکیبات آلی پایدار و ...
بیشتر
زمینه و هدف: میکروپلاستیکها، ذرات پلاستیکی کوچکتر از ۵ میلیمتر، به یکی از چالشهای پنهان و مهم در امنیت غذایی تبدیل شدهاند. این ذرات میتوانند از طریق نمک، آب آشامیدنی، غذاهای فرآوریشده، محصولات کشاورزی و آبزیان وارد زنجیرهی غذایی انسان شوند و علاوه بر اثرات فیزیکی، آلایندههایی مانند فلزات سنگین، ترکیبات آلی پایدار و باقیماندههای دارویی را نیز منتقل کنند. مصرف طولانیمدت این مواد میتواند پیامدهایی مانند اختلالات متابولیک، التهابهای مزمن و آسیبهای کبدی و کلیوی ایجاد کند. مواد و روش ها: این مطالعه بر اساس رویکرد تحلیلی و مروری بر شواهد علمی بینالمللی و ملی طراحی شد. دادهها از مقالات ISI و گزارشات FAO جمعآوری شد و مسیرهای ورود میکروپلاستیکها به مواد غذایی و اثرات آنها بر سلامت انسان تحلیل گردید. یافته ها: یافتهها نشان میدهند نمک، غذاهای دریایی، محصولات لبنی و نوشیدنیها از اصلیترین منابع مواجهه با میکروپلاستیکها با غلظتهایی تا بیش از ۱۳ هزار قطعه در کیلوگرم در نمک و ۵۸۵ میکروپلاستیک در هر گرم شیرخشک در نمونههای ایرانی هستند.نتیجه گیری: بر اساس این یافتهها، توصیههای سیاستی شامل کنترل و استانداردسازی بستهبندی و تجهیزات تولید، تدوین استانداردهای ملی برای حد مجاز میکروپلاستیکها، پایش مستمر زنجیرهیی غذایی، آموزش مصرفکنندگان و تشویق به محصولات محلی و ارگانیک است. اجرای این سیاستها میتواند مواجهه انسانی با میکروپلاستیکها را کاهش دهد، آگاهی عمومی را افزایش دهد و امنیت غذایی و سلامت جمعیت را تضمین کند.
محدثه زحمت کش عنبرانی؛ علی مودی؛ ضیاءالدین بنیادی
چکیده
زمینه و هدف: تشدید آلودگی هوای شهری در نتیجه رشد ترافیک، منجر به افزایش آلایندههایی مانند ذرات معلق و اکسیدهای نیتروژن شده است. از اینرو، سیاستگذاری در حوزهی حملونقل شهری به یکی از محورهای اصلی کنترل و کاهش آلایندههای هوا تبدیل شده است. هدف پژوهش حاضر، مرور و تحلیل سیاستها و ابزارهای بهکاررفته برای کاهش آلایندههای هوا ...
بیشتر
زمینه و هدف: تشدید آلودگی هوای شهری در نتیجه رشد ترافیک، منجر به افزایش آلایندههایی مانند ذرات معلق و اکسیدهای نیتروژن شده است. از اینرو، سیاستگذاری در حوزهی حملونقل شهری به یکی از محورهای اصلی کنترل و کاهش آلایندههای هوا تبدیل شده است. هدف پژوهش حاضر، مرور و تحلیل سیاستها و ابزارهای بهکاررفته برای کاهش آلایندههای هوا ناشی از مصرف سوخت در حملونقل شهری است. مواد و روشها: مقالات پژوهشی اصیل از پایگاههای داده معتبر انتخاب شدند. در مجموع، 20 مقاله مطالعات منتشر شده بین سالهای ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۵، که عمدتاً از پایگاههای دادهای مانند Scopus، Google Scholar، Web of Science و Science Direct بازیابی شدند.یافته ها: سیاستهای اقتصادی مانند اصلاح قیمت سوخت و هزینهگذاری تردد، عمدتاً از مسیر کاهش تقاضای سفر و مصرف سوخت عمل کرده و در بسیاری از موارد با کاهش کوتاهمدت آلایندههای ترافیکی همراه بودهاند. سیاستهای تنظیمی و اجرایی نظیر معاینه فنی و محدودیتهای تردد، زمانی اثربخشی بالاتری نشان میدهند که پایش و اعمال قانون بهصورت مستمر و سختگیرانه انجام شود. سیاستهای فناورانه و ناوگانی مانند برقیسازی و نوسازی ناوگان، ظرفیت کاهش پایدارتر آلایندههای احتراقی را دارند، اما موفقیت آنها به آمادگی زیرساخت و سرعت جایگزینی ناوگان وابسته است. سیاستهای رفتاری و مدیریتی ازجمله توسعه دوچرخهسواری و مدیریت تقاضای سفر، در صورت ایجاد جابهجایی معنادار در مدت سفر، میتوانند کاهش آلایندهها را از مسیر کاهش حجم تردد محقق کنند. نتیجهگیری: نتایج این مطالعه نشان میدهد که هیچیک از سیاستها بهتنهایی کافی نیستند و موفقیت در کاهش آلودگی هوا نیازمند یک بسته سیاستی ترکیبی است. تقویت پیشنیازهای اجرایی مانند پایش مستمر، اعمال قانون سختگیرانه و توسعه زیرساختهای لازم، شرط کلیدی و بنیادین موفقیت سیاستهای کاهش آلایندههای هوا در شهرهاست. سیاستگذاران باید با توجه به شرایط بومی هر شهر، ترکیبی از ابزارهای اقتصادی، تنطیمی و فناورانه را به کار گیرند تا پایداری زیستمحیطی و کاهش آلودگی هوای شهری محقق شود.
زینب رستمی؛ مهرآنا کوهی دهکردی
چکیده
زمینه و هدف: چای بهعنوان یکی از پرمصرفترین نوشیدنیهای جهان، حجم قابل توجهی از ضایعات تولید میکند که اغلب بدون بهرهبرداری مناسب دفع میشوند. با افزایش تولید جهانی چای، مدیریت این ضایعات به یک چالش زیستمحیطی مهم تبدیل شده است. هدف از این مطالعه، ارائهی یک مرور جامع بر نوآوریها در استفاده از ضایعات چای و بررسی پتانسیلهای ...
بیشتر
زمینه و هدف: چای بهعنوان یکی از پرمصرفترین نوشیدنیهای جهان، حجم قابل توجهی از ضایعات تولید میکند که اغلب بدون بهرهبرداری مناسب دفع میشوند. با افزایش تولید جهانی چای، مدیریت این ضایعات به یک چالش زیستمحیطی مهم تبدیل شده است. هدف از این مطالعه، ارائهی یک مرور جامع بر نوآوریها در استفاده از ضایعات چای و بررسی پتانسیلهای ارزشافزایی آنها در حوزههای مختلف است.مواد و روشها: این مطالعه بهصورت یک مقاله مروری نقلی انجام شد که در آن، پژوهشهای منتشرشده در زمینه ضایعات چای با تمرکز بر فناوریهای فرآوری، روشهای تبدیل و کاربردهای نوین آنها ازجمله تولید بیوچار، تولید سوختهای زیستی، تولید بیوگاز و بیوپلاستیک، ابرخازنها، آئروژلها و هیدروژلها و نانومواد کامپوزیتی مورد بررسی قرار گرفت.یافتهها: نتایج بررسیها نشان داد که ضایعات چای دارای پتانسیل بالایی برای تولید محصولات با ارزش افزوده ازجمله ترکیبات زیستفعال، جاذبهای زیستی و منابع انرژی تجدیدپذیر هستند. همچنین، بهکارگیری رویکردهای نوآورانه در فرآوری این ضایعات میتواند نقش مؤثری در کاهش پسماند، بهبود مدیریت منابع و توسعه کاربردهای آنها در بخشهای گیاهی، حیوانی و زیستمحیطی ایفا کند.نتیجهگیری: استفاده جامع و پایدار از ضایعات چای در چارچوب اصول اقتصاد چرخشی و رویکرد «بدون زباله»، میتواند بهعنوان راهکاری مؤثر برای کاهش اثرات زیستمحیطی، افزایش بهرهوری اقتصادی و جایگزینی مناسب برای منابع زیستتوده متداول مطرح شود. این مطالعه با ارائهی دیدگاهی یکپارچه، میتواند به توسعهی تحقیقات آینده و تصمیمگیریهای علمی و صنعتی در زمینهی بهرهبرداری پایدار از ضایعات چای کمک کند.