افسانه اسماعیلی نصرآبادی؛ ضیاءالدین بنیادی
چکیده
زمینه و هدف: میکروپلاستیکها، ذرات پلاستیکی کوچکتر از ۵ میلیمتر، به یکی از چالشهای پنهان و مهم در امنیت غذایی تبدیل شدهاند. این ذرات میتوانند از طریق نمک، آب آشامیدنی، غذاهای فرآوریشده، محصولات کشاورزی و آبزیان وارد زنجیرهی غذایی انسان شوند و علاوه بر اثرات فیزیکی، آلایندههایی مانند فلزات سنگین، ترکیبات آلی پایدار و ...
بیشتر
زمینه و هدف: میکروپلاستیکها، ذرات پلاستیکی کوچکتر از ۵ میلیمتر، به یکی از چالشهای پنهان و مهم در امنیت غذایی تبدیل شدهاند. این ذرات میتوانند از طریق نمک، آب آشامیدنی، غذاهای فرآوریشده، محصولات کشاورزی و آبزیان وارد زنجیرهی غذایی انسان شوند و علاوه بر اثرات فیزیکی، آلایندههایی مانند فلزات سنگین، ترکیبات آلی پایدار و باقیماندههای دارویی را نیز منتقل کنند. مصرف طولانیمدت این مواد میتواند پیامدهایی مانند اختلالات متابولیک، التهابهای مزمن و آسیبهای کبدی و کلیوی ایجاد کند. مواد و روش ها: این مطالعه بر اساس رویکرد تحلیلی و مروری بر شواهد علمی بینالمللی و ملی طراحی شد. دادهها از مقالات ISI و گزارشات FAO جمعآوری شد و مسیرهای ورود میکروپلاستیکها به مواد غذایی و اثرات آنها بر سلامت انسان تحلیل گردید. یافته ها: یافتهها نشان میدهند نمک، غذاهای دریایی، محصولات لبنی و نوشیدنیها از اصلیترین منابع مواجهه با میکروپلاستیکها با غلظتهایی تا بیش از ۱۳ هزار قطعه در کیلوگرم در نمک و ۵۸۵ میکروپلاستیک در هر گرم شیرخشک در نمونههای ایرانی هستند.نتیجه گیری: بر اساس این یافتهها، توصیههای سیاستی شامل کنترل و استانداردسازی بستهبندی و تجهیزات تولید، تدوین استانداردهای ملی برای حد مجاز میکروپلاستیکها، پایش مستمر زنجیرهیی غذایی، آموزش مصرفکنندگان و تشویق به محصولات محلی و ارگانیک است. اجرای این سیاستها میتواند مواجهه انسانی با میکروپلاستیکها را کاهش دهد، آگاهی عمومی را افزایش دهد و امنیت غذایی و سلامت جمعیت را تضمین کند.
محدثه زحمت کش عنبرانی؛ علی مودی؛ ضیاءالدین بنیادی
چکیده
زمینه و هدف: تشدید آلودگی هوای شهری در نتیجه رشد ترافیک، منجر به افزایش آلایندههایی مانند ذرات معلق و اکسیدهای نیتروژن شده است. از اینرو، سیاستگذاری در حوزهی حملونقل شهری به یکی از محورهای اصلی کنترل و کاهش آلایندههای هوا تبدیل شده است. هدف پژوهش حاضر، مرور و تحلیل سیاستها و ابزارهای بهکاررفته برای کاهش آلایندههای هوا ...
بیشتر
زمینه و هدف: تشدید آلودگی هوای شهری در نتیجه رشد ترافیک، منجر به افزایش آلایندههایی مانند ذرات معلق و اکسیدهای نیتروژن شده است. از اینرو، سیاستگذاری در حوزهی حملونقل شهری به یکی از محورهای اصلی کنترل و کاهش آلایندههای هوا تبدیل شده است. هدف پژوهش حاضر، مرور و تحلیل سیاستها و ابزارهای بهکاررفته برای کاهش آلایندههای هوا ناشی از مصرف سوخت در حملونقل شهری است. مواد و روشها: مقالات پژوهشی اصیل از پایگاههای داده معتبر انتخاب شدند. در مجموع، 20 مقاله مطالعات منتشر شده بین سالهای ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۵، که عمدتاً از پایگاههای دادهای مانند Scopus، Google Scholar، Web of Science و Science Direct بازیابی شدند.یافته ها: سیاستهای اقتصادی مانند اصلاح قیمت سوخت و هزینهگذاری تردد، عمدتاً از مسیر کاهش تقاضای سفر و مصرف سوخت عمل کرده و در بسیاری از موارد با کاهش کوتاهمدت آلایندههای ترافیکی همراه بودهاند. سیاستهای تنظیمی و اجرایی نظیر معاینه فنی و محدودیتهای تردد، زمانی اثربخشی بالاتری نشان میدهند که پایش و اعمال قانون بهصورت مستمر و سختگیرانه انجام شود. سیاستهای فناورانه و ناوگانی مانند برقیسازی و نوسازی ناوگان، ظرفیت کاهش پایدارتر آلایندههای احتراقی را دارند، اما موفقیت آنها به آمادگی زیرساخت و سرعت جایگزینی ناوگان وابسته است. سیاستهای رفتاری و مدیریتی ازجمله توسعه دوچرخهسواری و مدیریت تقاضای سفر، در صورت ایجاد جابهجایی معنادار در مدت سفر، میتوانند کاهش آلایندهها را از مسیر کاهش حجم تردد محقق کنند. نتیجهگیری: نتایج این مطالعه نشان میدهد که هیچیک از سیاستها بهتنهایی کافی نیستند و موفقیت در کاهش آلودگی هوا نیازمند یک بسته سیاستی ترکیبی است. تقویت پیشنیازهای اجرایی مانند پایش مستمر، اعمال قانون سختگیرانه و توسعه زیرساختهای لازم، شرط کلیدی و بنیادین موفقیت سیاستهای کاهش آلایندههای هوا در شهرهاست. سیاستگذاران باید با توجه به شرایط بومی هر شهر، ترکیبی از ابزارهای اقتصادی، تنطیمی و فناورانه را به کار گیرند تا پایداری زیستمحیطی و کاهش آلودگی هوای شهری محقق شود.
علی طولابی؛ فاطمه حسن آبادی؛ الهام احمدی بلداجی؛ نسرین رضایی زاد؛ ضیاالدین بنیادی
چکیده
سابقه و هدف: نیتروآنیلین یکی از مشتقات آنیلین با درجه سمیت بالا، خاصیت سرطان زایی بالقوه و اثرات جهش زایی است. یکی از تکنولوژی های موثر در حذف این ترکیبات از محلولهای آبی استفاده از فرایندهای اکسیداسیون پیشرفته ( AOP) است. این مطالعه با هدف بررسی کارایی فرایند پرسولفات فعال شده در حذف نیتروآنیلین از محلولهای آبی تحت شرایط آزمایشگاهی ...
بیشتر
سابقه و هدف: نیتروآنیلین یکی از مشتقات آنیلین با درجه سمیت بالا، خاصیت سرطان زایی بالقوه و اثرات جهش زایی است. یکی از تکنولوژی های موثر در حذف این ترکیبات از محلولهای آبی استفاده از فرایندهای اکسیداسیون پیشرفته ( AOP) است. این مطالعه با هدف بررسی کارایی فرایند پرسولفات فعال شده در حذف نیتروآنیلین از محلولهای آبی تحت شرایط آزمایشگاهی انجام شد.مواد و روش ها: جهت انجام این مطالعه، تاثیر متغیرهای مورد مطالعه شامل pH (3 تا 11) زمان تماس (15 تا 120 دقیقه)، غلظت نیتروآنیلین (1 تا 30 میلی گرم در لیتر) و غلظت پرسولفات (100 تا 800 میلی گرم در لیتر) بر روی نمونه های سنتتیک بررسی شد. بعد از انجام فرایند، غلظت باقیمانده نیتروآنیلین با دستگاه اسپکتوفوتومتر -visUV در طول موج 530 نانومتر قرائت گردید. جهت تجزیه و تحلیل داده های بدست آمده، از آنالیز Independent-t و آمار توصیفی شامل میانگین و انحراف معیار استفاده شد.یافته ها: بیشترین راندمان حذف نیتروآنیلین توسط فرایند پرسولفات فعال شده با نورپالسی تحت شرایط بهینه بدست آمده از آزمایشات شامل زمان تماس تعادلی 90 دقیقه، pH 8، غلظت پرسولفات فعال شده 600 ملیگرم در لیتر و غلظت نیتروآنیلین 1 میلی گرم در لیتر، 98/2درصد بدست آمد. نتایج نشان داد که فرایند فتوکاتالیستی پرسولفات فعال شده با نور پالسی از مدل سینتیک درجه دوم پیروی می نماید.نتیجه گیری: بر اساس نتایج بدست آمده از این مطالعه فرایند پرسولفات فعال شده با نور پالسی تاثیر بالایی در حذف نیتروآنیلین از محلول های آبی داشت. لذا بدلیل راندمان بالای حذف، مقرون به صرفه بودن و راهبری ساده، استفاده از این فرایند در حذف آلاینده های آلی و مقاوم از محلولهای آبی توصیه می گردد.
محمد جواد چابکی؛ علی اصغر نجف پور؛ ضیاالدین بنیادی؛ علی اکبر دهقان کنگ
چکیده
زمینه و هدف: فعالیت های انسانی، مقادیر زیادی نیتروژن، فسفر و مواد آلی وارد اکوسیستم های آبی نموده است. مواد و روش ها: نمونه های فاضلاب شهری و صنعتی به ترتیب از تصفیه خانه پرکند آباد شماره یک مشهد و تصفیه خانه فاضلاب شهرک صنعتی کلات تهیه گردید. نمونه های فاضلاب به منظور حذف فعالیت مواد معلق درشت و باکتری ها به مدت یک ساعت ته نشین و سپس ...
بیشتر
زمینه و هدف: فعالیت های انسانی، مقادیر زیادی نیتروژن، فسفر و مواد آلی وارد اکوسیستم های آبی نموده است. مواد و روش ها: نمونه های فاضلاب شهری و صنعتی به ترتیب از تصفیه خانه پرکند آباد شماره یک مشهد و تصفیه خانه فاضلاب شهرک صنعتی کلات تهیه گردید. نمونه های فاضلاب به منظور حذف فعالیت مواد معلق درشت و باکتری ها به مدت یک ساعت ته نشین و سپس استریل گردید. جلبک کلرلا ولگاریس از جهاد دانشگاهی مشهد خریداری و در محیط کشت اختصاصی تحت شرایط نور سفید تک رنگ با روشنایی 350±5000 لوکس، تناوب نوری 14 ساعت روشنایی و 10 ساعت تاریکی، درجه حرارت 2±25 درجه سانتیگراد و pH نزدیک به خنثی (5/8-7) در مدت زمان 10 روز تکثیر شد. سپس یک لیتر از محلول فوق به راکتورهایی به حجم 10 لیتر حاوی نمونه فاضلاب شهری، صنعتی و محیط کشت اختصاصی بارگذاری گردید و در مجاورت نور بمدت 10 روز هوادهی شد. در فواصل زمانی معین هر 2 روز یکبار) نمونه هایی از راکتورها جهت اندازه گیری پارامترهای COD، نیتروژن کل، فسفرکل، pH و مقدار کلروفیل گرفته شد.یافته ها: راندمان حذف جلبک کلرلا ولگاریس برای COD، نیتروژن کل و فسفرکل در فاضلاب شهری 69/63 ، 52/12 و 79/13 درصد و برای فاضلاب صنعتی 57/66 ، 34 و 18/50 درصد می باشد. بر اساس یافته ها، کارایی جلبک در حذف مقدار اکسیژن مورد نیاز شیمیایی بیشتر و برای نیتروژن کل کمتر از بقیه آلاینده ها بود. همچنین در فاضلاب شهری کمترین کارایی در حذف نیتروژن کل بود. کارایی جلبک در حذف آلاینده ها در فاضلاب صنعتی بهتر از فاضلاب شهری بود.نتیجه گیری: نتایج این پژوهش نشان داد که محیط فاضلاب شهری و صنعتی می تواند یک محیط مناسب برای رشد و تکثیر جلبک کلرلا ولگاریس باشد. همچنین این ریزجلبک توانایی حذف مواد مغذی موجود در پساب را دارد.
علی طولابی؛ ناصر تربتی زارع؛ یاسان کاظم زاده؛ حمید سرحدی؛ ابوذر رئیسوند؛ ضیاالدین بنیادی
چکیده
سابقه و هدف: امروزه به دلیل خطرات ناشی از نگهدارنده های شیمیایی در مواد غذایی روشهای جایگزین و بی خطر مانند استفاده از عصاره طبیعی گیاهان طبیعی افزایش یافته است، مطالعه حاضر با هدف بررسی اثرات ضد باکتریایی عصاره میوه کنار بر روی چهار باکتری غذازاد سالمونلا، شیگلا، اشرشیاکلی و باسیلوس سرئوس انجام گرفت.مواد و روش ها : عصاره میوه کنار ...
بیشتر
سابقه و هدف: امروزه به دلیل خطرات ناشی از نگهدارنده های شیمیایی در مواد غذایی روشهای جایگزین و بی خطر مانند استفاده از عصاره طبیعی گیاهان طبیعی افزایش یافته است، مطالعه حاضر با هدف بررسی اثرات ضد باکتریایی عصاره میوه کنار بر روی چهار باکتری غذازاد سالمونلا، شیگلا، اشرشیاکلی و باسیلوس سرئوس انجام گرفت.مواد و روش ها : عصاره میوه کنار را به شیوه خیساندن یا غوطه وری در متانول تهیه کردیم.پس از تغلیظ توسط دستگاه روتاری به تهیه 9 غلظت از عصاره به شیوه سریالی پرداختیم، سپس اقدام به آنتی بیوگرام به روش چاهک و تعیین حداقل غلظت ممانعت از رشد1 (MIC) و حداقل غلظت کشندگی2 (MBC) نمودیم. همچنین از محلول حجمی_حجمی متانول و دی متیل سولفوکساید با نسبت برابر به عنوان کنترل منفی و از دیسک های شاهد و استاندارد آنتی بیوتیکهای تجاری به عنوان کنترل مثبت استفاده نمودیم.یافته ها : بر اساس نتایج ، قطر هاله رشد برای شیگلا، سالمونلا، باسیلوس سرئوس و اشرشیاکلی در غلظت mg/mL 80 از عصاره متانولی گیاه کنار به ترتیب 24، 17، 59 و 19 میلیمتر بدست آمد. همچنین مشخص شد عصاره متانولی میوه کنار دارای اثرات ضد باکتریایی بسیار مطلوبی بر باکتری گرم مثبت باسیلوس سرئوس نسبت به سایر باکتری های هدف(که گرم منفی هستند) بوده و دارای اثرات مهار از رشد و باکتری کشی قابل توجهی در غلظت های بسیار کم بود. نتیجه گیری: نتایج نشان داد که عصاره متانولی کنار دارای تأثیرات ضد باکتریایی بسیار مطلوب بر علیه چهار باکتری هدف بوده است. ازاینرو میتوان گفت که احتمالاً ترکیبات تشکیل دهنده عصاره متانولی این گیاه میتواند به عنوان اجزاء مهم سازنده محصولات مختلف در صنایع غذایی، دارویی، آرایشی و بهداشتی مورد استفاده قرار گیرند.
حسین علیدادی؛ فاطمه محمدحسینی؛ سمانه گوهری؛ ضیاالدین بنیادی
چکیده
زمینه و هدف: امروزه لامپهای فلوروسنت رایجترین منبع نوری جهان هستند. میزان جیوه موجود در این لامپها 115-72/0 میلیگرم به ازای هر لامپ بوده و با شکستن این لامپها، جیوه وارد محیط زیست شده و میزان سمیت آن، به شکل و راه ورود به بدن انسان بستگی دارد. جیوه در بدن تجمع یافته و باعث آسیب عصبی ، فلج و نابینایی می شود. یکی از بهترین روشها برای ...
بیشتر
زمینه و هدف: امروزه لامپهای فلوروسنت رایجترین منبع نوری جهان هستند. میزان جیوه موجود در این لامپها 115-72/0 میلیگرم به ازای هر لامپ بوده و با شکستن این لامپها، جیوه وارد محیط زیست شده و میزان سمیت آن، به شکل و راه ورود به بدن انسان بستگی دارد. جیوه در بدن تجمع یافته و باعث آسیب عصبی ، فلج و نابینایی می شود. یکی از بهترین روشها برای کاهش جیوه، استفاده از میکروارگانیسم ها است. هدف از مطالعه حاضر، بررسی تأثیر باکتریهای هتروتروف فاضلاب در حذف جیوه موجود در لامپهای فلوروسنت بود. مواد و روش ها: در این مطالعه از لامپهای فلوروسنت خارج از رده استفاده شد. ابتدا توسط دستگاه خردایش ، اجزای مختلف لامپ از هم جدا شدف و سپس جیوه آنها با روش اسیدشویی از پودر فسفر لامپ جدا شد. باکتریهای جدا شده از فاضلاب در معرض جیوهی حاصل از اسیدشویی قرار گرفته و اثر این باکتریها در کاهش جیوه مورد بررسی قرار گرفت. یافته ها: نتایج مطالعه نشان داد ، باکتریهای هتروتروف قادر به کاهش جیوه به کمتر از 5 میکروگرم بر لیتر می باشند و 19 باکتری هتروتروف جداسازی شده از فاضلاب نسبت به غلظتهای 5 و 10 میلیگرم کلرید جیوه مقاومت نشان داده و بالاترین میزان کاهش جیوه،24/92 درصد، مربوط به باکتری سودوموناس مارجینالیس و کمترین میزان کاهش ،47/62%، مربوط به سودوموناس سیمیا بود.نتیجه گیری: نتایح حاصل از این مطالعه نشان داد که باکتریهای هتروتروف فاضلاب میتوانند برای سم زدایی جیوه از لامپهای فلوروسنت خارج از رده به عنوان یک روش کارآمد، کم هزینه و سازگار با محیط زیست استفاده شود.